|
JALAÝLYK - bihuda
durmuºa ýykgyn etmeklik, pul sowrup döºüne urýan, zadyna baýrynyp
men-menlik satýan.
- Uly oglum bolsa jalaýlyk edipdir, kakasynyò barynda döwran sürüpdir...
/346/.
JEMAL - adamyò ýüzi,
meòiz, ýüz keºbi.
- Ynsanyò jemaly-sözüniò haklygyndadyr /43/.
JEÝHUN BOLUP SÖÝMEK
- derýa bolup dolup-daºyp söýmek, däli-teºne bolup söýmek, telbe
bolup yºga düºmek.
- Söýºüp, däliräp, jeýhun bolup söýen gyzyna öýlenip bagtyýar
bolýan adamlar tüýs durmuºyòam, Allanyòam ýalkan adamlarydyr!
/370/.
JÄHT ETMEK - gijikmän,
basym, öz wagtynda etmek, bir iºe berk ýapyºmak, salymyny bermän
berjaý etmek.
- Ol döwürde ol jäht edip, toba berilýär /306/.
JIGER - bagyr.
- Biziò jigerimiz Allatagalanyò mübärek demi bilen iºläp durandyr,
biziò jigerimiz mähir-muhabbetden, söýgüden, ylahy nurdan püre-pür,
ruhy nygmatlardan doly jadyly saçak /298/.
JOMART - eli açyk,
sahy, sahawatly, zadyny gysganmaýan.
-... Ruhy jomartlary Alla söýüpdir, Ruhuòyz tug kimin belentde
bolsun! /301/.
JOªY GÖTERILMEK - kalby joºan,
joºguny artan, keýpi çag bolan.
- Jeýhun kibi joºy göterilen hak aºyk dünýäde öz eziz ýaryndan
baºga gyz bardyr öýtmeýär... /94/.
JÜP-JÜPDEN - jübüt-jübütden,
iki-ikiden, taýba-taý.
- Ýaradan ähli zady jüp-jüpden ýaradandyr. Hatda asman bilen
zemin, Aý bilen Gün, dag bilen deòiz hem jüp-jüpdendir /375/
JYGA - beýik
wezipeli adamlaryò baºyna geýýän zatlarynyò maòlaýyna gysdyrylyp
goýulýan dereje nyºany, täç.
-...Baºym goýup söweºer men, jygaòy ber, Jygalybeg! /31/.
JYGBA-JYGLY MESELE -
gaýragoýulmasyz, tiz çözmegi talap edýän, gyssagly mesele, halys
ýakyna gelen mesele.
-Meselä hut ºeýle çemeleºmäge ygrarlylyk bolsa Türkmenistanyò
dünýä ösüºiniò iò bir wajyp, jygba-jygly meselelerini, özüniò
milli bähbitleri bilen bagly ägirt wezipelerini çözmekdäki
tutumlaryny hem-de hereketlerini kesgitleýär /283/.
JYLAW - 1. Uýanyò
agyzdyrygynyò her tarapyna ujy berkidilen gaýyº bag. 2. Göçme m.
Erk-ygtyýar, dolandyryº seriºdesi.
- ...Allatagalanyò: «Ýok! Adam öz beýanyny göreni sebäpli baº
göterýär» diýip aýdyºy ýaly, pitnäniò jylawyny ºeýtanyò
eline tutdurdy /386/.
JYLAWDAR - jylawyndan
tutup ugrukdyrýan, gönükdirýän.
- Zehin - akylyò bilim ýolundaky jylawdarydyr /349/.
JYN - köne düºünjä
görä, adamyò ýanynda bolýan, onuò iºine belli bir täsir edýän
mahluk, al.
- Her bir adamyò jyny mydama ýanynda bolýar, ýörände hem adamyò
birnäçe ädim öòünden gidýär /356/.
JYNY ALYªMAK -
gylyk-häsiýeti biri-birine ýaramak, bolºy deò gelmek.
JYNY ATLANMAK -
jynlary, özleri oòuºmazlyk, gahary gelmek, ýeòsesinden tutmak,
gahar-gazaba münmek.
JYNY JYÒKYRYªMAK -
jynlary öz dilinde gürleºip oòuºmak, ylalaºmak - jynlarynyò, özleriniò
häsiýeti deò gelmek.
- ªonuò üçin hem türkmen dilinde «jyny alyºdy», «jyny jyòkyryºmady»,
«jyny atlandy» ýaly gadymy söz düzümleri saklanyp galypdyr /357/.
JYZA - tyga, naýza
meòzeº, sanjylýan ýarag.
...Göroglynyò düýrme gyljyn, jyzaòy ber, Jygalybeg! /31/.
|
