A | B | Ç | D | E | Ä | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | W | Y | Ý | Z

ÄNEW [Ä:new] (9, 178, 211) – Aşgabat şäheriniň gündogar etegindäki şäherçe, Ahal welaýatynyň merkezi.

Mukaddes Ruhnamada Änewiň ady türkmen halkynyň bäş müň ýyllyk taryhynda dünýä gymmatlyklaryna dürli ugurlarda saldamly goşant goşup, öz topragynda döreden 70-den gowrak döwletiniň käbiriniň sanawynda (9 s.), bäş müň ýyl mundan ozal türkmen topragynda ýetişdirilen ak bugdaýyň tohumynyň tapylan düzlügi – Watany (178 s.), şeýle hem gadymy gala (211 s.) hökmünde agzalýar.

1904-nji ýylda Änewdäki iki sany adaty depede amerikaly arheolog R. Pampelliniň we nemes alymy Gubert Şmidtiň geçiren gazuw-agtaryş işleri we şol gözlegleriň 1908-nji ýylda Amerikada çap edilen netijeleri Günorta Türkmenistanda mundan alty-ýedi müň ýyl öňem gadymy ekerançylygyň has ösendigini, hatda şol eýýamda-da bu toprakda türkmen ak bugdaýynyň ekilendigini ýüze çykardy.

Änew şäherçesiniň ýakynynda meýdany 7 gektar bolan gadymy gala bar, alymlar ony Parfiýa döwründäki Gatar şäheriniň galyndysy hasaplaýarlar. Galanyň görnükli ýadygärligi bolan Seýitjemaleddin metjidi, alymlaryň pikirine görä, XV asyrda gurlupdyr. Onuň galyndylary 1948-nji ýylyň ýertitremesinde weýran bolýar.

Metjidiň öň ýüzüne reňkli syrçalar bilen çekilen nagyşlar, keşdeler, şol sanda iki sany aždarhanyň suraty bu metjidiň binagärlik sungatyny sebitde uly meşhurlyga eýe edipdi.

XIX asyr türkmen şahyry Dosmämmediň döredijiliginde Änewiň ady, taryhy bilen baglanyşykly setirler köp gabat gelýär:

Dosmuhammet, köňlüm senden üzülmez,  
Taryhda ýazylmyş – Änew bozulmaz...            (Dosmämmet).

Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy özüniň «Ak bugdaý» goşgusynda Änewiň adyny elli asyr (bäş müň ýyl) mundan öň bereketli ak bugdaý hasylyny beren toprak hökmünde buýsançly agzaýar:

Elli asyr ulus-ile soltansyň,  
Änew topragynda biten ak bugdaý.

A | B | Ç | D | E | Ä | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | W | Y | Ý | Z