|
ZAND - kalp, ýürek,
päli, aslynda ýaly sözler bilen manydaº söz.
- Munuò düýp sebäbi türkmeniò zandynda, ýasawynda bar bolan dünýewilikdendir
/176/.
ZAR BOLMAK - gaty küýsemek,
juda göresiò gelmek, tüýs ýürekden islemek, tapman, duºuºman, görmän
horlanmak, mätäç bolmak.
- Durmuº maòa ýowuz darady, watan üçin gahrymanlarça söweºip,
wepat bolan kakamyò didaryna zar bolup, onuò adyna buýsanyp ulaldym
/153/.
ZARPLY - zarby, haýbaty,
güýji il içine dolan, zarba urýan.
-...Atly girip zarply ºalaò köºgüne,
Zeberdest gollary zorly türkmensiò! /275/.
ZAW - dagda deräniò
gutaran ýerindäki kert ýer.
- Zawlarda, derelerde paý-pyýada aýlanyp, kötel geriºlere çyksaò,
göwnüò çaga batböregi ýaly gökde gaýyp baºlaýar, ºol pursat
ýalançy atlandyrylýan dünýäniò ähli derdi-azaryny unudyp, adam
öz ruhy dünýäsine garylýar /163/.
ZEBERDEST - goly güýçli,
gujurly, hökümli, gaýratly.
Taryh diýrler eždadyòa-hyºdyòa,
Ataòa-babaòa, kowum-puºduòa,
Atly girip zarply ºalaò köºgüne,
Zeberdest gollary zorly türkmensiò! /275/.
ZEPER - zyýan, zelel,
päsgelçilik sözleri bilen manydaº söz.
- Döwletiò sazlaºykly ösüºine zeper ýetirýän ýedi sany zady
aýratyn nygtamak isleýärin /273/.
ZER - altyn, gyzyl,
tylla.
- Bezirgenler zerli matalar we bazar ýükleri bilen gelenlerinde köòülleri
kuwwatly we umytly bolar /89/.
ZIKR ETMEK - Allanyò
adyny gaýtalap, diliòden düºürmän, Oòa hyzmat etmek, onuò buýruklaryny
ýerine ýetirmek, ybadat etmek.
- Hindi derwüºleri, musulman sopulary, tibet keºiºleri zikr edip,
öz ruhuny Allanyò ruhy bilen birleºdirip bilýärler /299/.
ZULMAT TÜMLÜGI - Gün
dogar-dogmazda gündogardaky bulut, duman ºekilli garaòkylyk, garaòkylygyò
gözedürtmeligi.
-... gözüniò-baºynyò aýlanmagy we kejirligi netijesinde betbagtçylygyò
penjesinde hem-de zulmat tümlüginde galyºy ýaly, bu gezegem /ýene/
oòa jeza bermek... zerurlygy ýüze çykdy. /386/
ZÜMERRET - bezeg,
zynat iºlerinde ulanylýan ýaºyl reòkli gymmatbaha daº.
«Gyz-gelinleriòize zümerret daºlaryny gysganmaò. Nirede bar bolsa,
tapyp getirip beriò» /12/.
ZYÝADA - zyýat, artyk, köp, artykmaç, uzak.
- Adam akyly ylym bile kämilleºdirip, ol artykmaçlyklardan hem zyýada
artykmaçlyklara ýetendir /344/.
ZYÝARAT - keramatly, mukaddes ýerlere barma, gudrat saýyl- ýan topraklara,
öwlüýälere we º.m. maksatly gezelenç.
- Ruhnama bu topragyò geçmiºine, geljegine edilen zyýarat- dyr
/29/.
- Ynha, indem ýokardan gadymy Uzboýa zyýarata çykdym.
/380/
ZYÝARATHANA - türkmenlerde
gudratly hasaplanýan, keramatly saýylýan ýerler, zyýarat edilýän jaý.
«Öý, ojak - zyýarathana» diýýärdi /11/.
ZYÝAT - belli bir ölçegden,
derejeden artyk, artykmaç, gymmaty, arzysy agdyk, köp.
-Bezeg daºyny boýnuna, arkasyna, döºüne dakyò, ýöne ýüzüne
degmäò, ýüzüò özi müò zümerretden zyýatdyr /12/.
|
