“Oğuznameler” katıksız tarihi malumattan ve tarihi olaylardan ibarettir. Onlarda herhangi bir felsefi veya tarihi tecrübelerin temel kavramları var ise de, bu felsefe kitaplarının dışında yer almıştır. Bu felsefeyi okur kendisi düşünmeli, değerlendirmeli, kendi zihninde olgunlaştırmalı. Zihninde derken, Oğuzname’nin içeriğinin dışında demek istenmektedir.

(62-63.sayfa)

Felsefe, Türkmen ruhunun özelliklerini ortaya koymanın hikmet aracıdır. Oğuznamelerde ise tarihi olaylar, kronolojik olaylar gibi sıralanarak gösterilmiştir. Milleti millet yapan manevi dinamikler ise, onda asla üzerinde durulmaya değer meseleler olarak ele alınmamıştır. Oğuzname, ecdadın geçmişteki şöhreti ile ilgili yazılardır. Bu yazılar vasıtasıyla, nesillerin ecdatlarıyla gurur duymaları, bir nevi tarih şuuru kazanmaları amaç edinilmiştir. Demek, malumatlar, yani bilim, gönlün çeşmesi olarak rol oynamaktadır.

(63.sayfa)

Oğuznameler sadece geçmişle ilgili kitaplardır. Bu kitaplarda gelecek, değil fikir olarak, hedef olarak, bir işaret olarak dahi yaşamıyordu. Ruhname’nin temel özelliği, benim geçmişi-geleceği nazara alarak beyan etmemdir. Bana göre geçmiş, geleceğin meydana gelme imkanıdır. Ben mazide dolaşırken geleceği aradım.

(65.sayfa)

Ruhnama — üçünji münyyllygyn «Oguznamasydyr».

(72.sayfa)