Oğuz boylarının kurduğu bir devlettir. Arap ve Çin kaynaklarında Yabgu sözüne rastlanmaktadır. Yabgu, büyük anlamına gelen bir ünvandır. Oğuz Yabgusu’nu kuran Oğuz boyları Göktürk devletinin yıkılmasından sonra Don nehri kenarında Dokuz Oğuz Hanlığı’nı kurmuşlardır.

Oğuzların tarihteki en önemli hareketi onuncu asır başlarında Maveraünnehir’de olmuştur. Atalarından kalan topraklarda kurdukları devlete Oğuz Yabgu adını vermişlerdir. Oğuzlar, Horasan, Çin sınırları ve İdil ırmağının kenarından çekilerek Seyhun ve Ceyhun ırmağı arasına sıkışmışlardır. Onlara yurt olarak Yenikent, Karacık, Sayran ve Cent bölgeleri kalmıştır.

X. asrın ortalarında devlet içerisinde çıkan karışıklıklar ve İslamiyetin hızla yayılması Oğuz Yabgu devletinin yıkılmasına sebep olmuştur. Temur-Yalug (Demiryaylı) lakabıyla meşhur olan Dukak, Oğuz Yabgusuyla anlaşamaz, sonra oğlu Selçuk Müslüman olur ve Oğuz Yabgusundan ayrılır.

Bu devletin esas özelliği Oğuz adetini devam ettirme çabası göstermesidir. Fakat o günlerde İslamın hızla yayılması devletin yıkılmasına sebep olmuştur. Bu devletin en önemli özelliklerinden biri de Selçuk Bey gibi dirayetli ve zeki bir komutanı yetiştirmiş olmasıdır.

v v v